Bilgisayar sanatının öncü isimlerinden Vera Molnár’ın eserleri, 23 Şubat 2025 tarihine kadar devam eden iki sergi kapsamında Pera Müzesi’nde görülebilir. ‘Hesaplar ve Tesadüfler’ ile ‘Vera Molnár’ın İzinde’ sergileri Vera Molnár’ın yanı sıra onun çağdaşlarına ve çalışmalarından ilham alan sanatçılara odaklanıyor.
‘Hesaplar ve Tesadüfler’ sergisinde, Molnár’ın çağdaşları olan Dóra Maurer ve Gizella Rákóczy’nin de eserleri sergilenirken, ‘Vera Molnár’ın İzinde’ sergisi Molnár’ın çığır açan çalışmalarını ve bu eserlerden ilham alan 16 sanatçının işlerini bir araya getiriyor.
Vera Molnár ve çağdaşlarıyla buluşma: Hesaplar ve Tesadüfler
Küratörlüğünü Kinga Rózsa Hamvai’nin üstlendiği Hesaplar ve Tesadüfler sergisi, Molnár, Maurer ve Rákóczy’nin algoritma ve matematiğin entegrasyonu ile soyutlamanın sınırlarını genişleten pratiklerinin izini sürüyor.
Bilgisayarı sanatsal bir araç olarak kullanarak bilim ve sanatın sınırlarını genişleten bir öncü olan Vera Molnár’ın çalışmalarında algoritmik rastlantısallık önemli bir rol oynar; eserleri düzen ve düzensizlik, yapı ve özgürlük gibi ikiliklerden beslenir.
1970’lerden itibaren kusursuz ve kesin yapılar oluşturan matematiğin ve müziğin araçlarını ve biçimlerini araştıran Dóra Maurer’in çalışmaları ise güçlü bir sistematikleştirme eğilimi taşıyor. Sanatçının eserlerinde sayım ve düzensiz kümeleri düzene sokma pratikleri öne çıkıyor.
1970’lerden itibaren dört kollu spirallerin hareketlerini ve seri olasılıklarını araştıran, günümüzde geometrik sanatın önemli isimleri arasında yer alan Gizella Rákóczy’nin Fibonacci serisinin formülünü kullanarak boyanın tonlarını katmanlaştırdığı sulu boya resimleri, sanatçının tutarlı, sistematik ve yapı odaklı yaklaşımını yansıtıyor.
Vera Molnár’dan ilham alan çağdaş sanatçılar: Vera Molnár’ın İzinde
Stiftung für Kunst und Kultur e.V. ve Broich Digital Art Foundation iş birliğiyle gerçekleşen ve küratörlüğünü Richard Castelli ile Zsófia Máté’nin üstlendiği Vera Molnár’ın İzinde sergisinde ise 16 çağdaş sanatçının Molnár’ın çalışma yöntemlerinden ilham alarak ve görsel dünyasına atıfta bulunarak video ve artırılmış gerçeklik gibi modern medya araçlarıyla ürettikleri eserler, Vera Molnár’ın yapıtlarıyla birlikte sanatseverlerin karşısına çıkıyor.
Sergide Refik Anadol, Arno Beck, Peter Beyls, Snow Yunxue Fu, Mario Klingemann, Patrick Lichty, Frieder Nake, Casey Reas, Antoine Schmitt, Erwin Steller, Tamiko Thiel and /p, u2p050, Iskra Velitchkova, aurèce vettier, Mark Wilson ve Samuel Yan’ın eserleri bulunuyor.
Dijital sanatın ikonik öncüsü: Vera Molnár
Budapeşte Güzel Sanatlar Akademisi’nde klasik sanat eğitimi alan Vera Molnár, bir soyut sanatçı olduğunu henüz akademi yıllarında ilan etmişti. 1947’de, kendisi gibi ressam olan gelecekteki eşi François Molnár ile önce Roma’ya, ardından Paris’e taşınan Molnár, yaşamının sonuna dek bu şehirde yaşadı. Eşiyle birlikte kendini matematik ve bilişim teorisinin eril dünyasında bulan sanatçı, 1968’de Sorbonne Üniversitesi’nin araştırma laboratuvarında gerçek bir bilgisayar kullanarak ürettiği eserlerle dünyada bilgisayarla çalışan ilk sanatçılar arasında yer aldı.
Eşiyle beraber Fortran programlama dilinde yazılan benzersiz bir sistem olan ve algoritmada “%1 düzensizliğe” izin veren “Molnárt sistemi”ni geliştiren Molnár, bu sistemi 1970’lerden itibaren ürettiği plotter çizimlerine ve daha sonra grafik ve resim serilerine de uyguladı.
Profesyonel sanat yaşamının ilk yıllarından itibaren kişisel deneyimlerden ilhamla Hommage serileri yapmaya başlayan Vera Molnár, bu üretimleri yaşamı boyunca sürdürdü. Cézanne, Dürer, Klee, Maleviç, Monet ve Mondrian başta olmak üzere, seçtiği ustaların eserlerinde çizgiler ve temel geometrik biçimler kullanıp küçük görsel değişiklikler yapan sanatçı, bu eserleri kendi görsel diline aktarıyordu. Bu çalışmaları Molnár’ın hem sanatsal referans noktalarını hem de sistematik resimsel düşüncesindeki gelişim ve değişimleri gözler önüne seriyor.
Bir sanatsal araç olarak bilgisayarla yaptığı deneylerle sanatın sınırlarını genişleten Vera Molnár, çığır açan çalışmalarıyla dijital sanat ve algoritma sanatının gelişimini etkilemeye hâlâ devam ediyor.
Pera Müzesi’nin devam eden süreli sergileri ‘Hesaplar ve Tesadüfler’ ile ‘Vera Molnár’ın İzinde’, 23 Şubat 2025’e kadar ziyaret edilebilir.
