Pera Müzesi, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında hazırladığı ‘Kuralların Dışında’ film programıyla, sinemada yerleşik anlatı ve temsil biçimlerini sorgulayan kadın yönetmenlerin filmlerini bir araya getiriyor.
6–15 Mart arasında düzenlenecek fiziksel ve çevrimiçi gösterimlerden oluşan beş filmlik seçki, kadınların arzuları, bedenleri ve özgürlük arayışları etrafında şekillenen feminist itirazları farklı dönemler ve estetik diller üzerinden görünür kılıyor. Věra Chytilová, Ula Stöckl ve Ceylan Özgün Özçelik’in filmlerinden oluşan program, seyircisini sinemada yerleşik anlatı ve temsil biçimlerinin sınırlarını sorgulamaya davet ediyor.
Papatyalar
Çek Yeni Dalgası’nın radikal öncü yönetmenlerinden Věra Chytilová’nın yönettiği Papatyalar, iki genç kadının, içinde yaşadıkları dünyanın çürümüşlüğünü aynalamaya karar vererek tüm sosyal normları ve ahlâk kurallarını alaya aldığı provokatif bir başkaldırı anlatısı sunuyor. 6 Mart Cuma saat 19.00’da ve 14 Mart Cumartesi saat 15.00’te gösterilecek film, kadınlık, düzen ve ahlâk beklentilerini baştan sona sorgulayan, sinema tarihinde hâlâ ilham veren bir klasik olarak öne çıkıyor.
Dokuz Canlı Kedi
Almanya’nın ilk feminist filmi olarak kabul edilen Dokuz Canlı Kedi, yönetmen Ula Stöckl’ün imzasını taşıyor. 1967 yazında Münih’te geçen film, Anne ve Katharina’nın şehirde dolaşırken aşk, ilişkiler, para ve özgürlük üzerine yaptıkları sohbetler aracılığıyla, kadınların özgürleşme ihtimalini ve bu özgürlüğün karşılaştığı görünmez sınırları tartışmaya açarken, erkek egemen toplumsal yapıyı incelikli bir gözle masaya yatırıyor. Film 7 Mart Cumartesi saat 15.00’te ve 15 Mart Pazar saat 15.00’te gösterilecek.
Ankebût, Cadı Üçlemesi 13+ ve Cadı Üçlemesi 15+
Programın çevrimiçi ayağı, 1960’larda sinemada ortaya çıkan feminist kırılma ile günümüz arasında güçlü bir bağ kuruyor. Ceylan Özgün Özçelik’in imzasını taşıyan üç film, Ankebût, Cadı Üçlemesi 13+ ve Cadı Üçlemesi 15+; kadınların şiddet, korku, bastırılmışlık ve direniş deneyimlerini daha içsel, daha yoğun ve tekinsiz bir düzlemde ele alıyor. Deneysel anlatım biçimleriyle öne çıkan bu filmler, feminist itirazın günümüzde aldığı yeni formları görünür kılıyor.
Sinemada kuralları ihlal eden, yerleşik anlatıları tersyüz eden ve kadınların özgürlük arayışını farklı dönemler ve estetik diller üzerinden ele alan filmlerden oluşan ‘Kuralların Dışında’ programının fiziksel gösterimleri 6–15 Mart arasında Pera Müzesi Oditoryumu’nda gerçekleşirken, çevrimiçi seçki 6–13 Mart arasında Pera Müzesi’nin web sitesi üzerinden izlenebilir.
Fiziksel Gösterim Seçkisi Film Künyeleri:
Papatyalar
Yönetmen: Věra Chytilová
Oyuncular: Jitka Cerhová, Ivana Karbanová, Julius Albert, Jan Klusák
Çekoslovakya, 1966, 77′, DCP, renkli
Çekçe; Türkçe altyazılı
Marie I ve Marie II, içinde yaşadıkları dünyanın çürümüşlüğünü aynalamaya karar verir: Madem her şey bozulmuştur, o hâlde onlar da “bozulacak” ve kuralları ciddiye almayacaktır. Şehrin içinde bir maceradan diğerine savrulurken, erkeklerin ilgisini, parayı, yemeği, eğlenceyi ve toplumsal terbiyeyi acımasız bir oyun alanına çevirirler. Absürt mizahı, kolajı andıran kurgusu ve capcanlı renklerden oluşan görsel diliyle Papatyalar, ahlâk, düzen ve kadınlık beklentilerini baştan sona provoke eden, unutulmaz bir Yeni Dalga klasiği.
Dokuz Canlı Kedi
Yönetmen: Ula Stöckl
Oyuncular: Liane Hielscher, Kristine de Loup, Jürgen Arndt, Antje Ellermann
Batı Almanya, 1968, 91′, DCP, renkli
Almanca; Türkçe altyazılı
1967 yılında Münih’teyiz. Fransız Anne, yazı geçirmek üzere gazeteci arkadaşı Katharina’yı ziyaret eder. Birlikte şehri gezerler; kafelerde oturur, arkadaşlarını ziyaret eder, flört edip partilerde takılırlar. Sohbetleri aşk, özgürlük, ilişkiler ve para etrafında döner. Anne ve Katharina’nın yaşadığı her yeni deneyim bir süre sonra kadınların özgür olma ihtimalini, bu özgürlüğün bedellerini ve erkek egemen düzenin görünmez sınırlarını didikleyen konuşmalara evrilir. Almanya’nın ilk feminist filmi olarak kabul edilen Dokuz Canlı Kedi, belgesel tarzı sahnelerin sürreal ara sekanslarla iç içe geçtiği, Fransız Yeni Dalgası etkisindeki kurgusuyla ve Technicolor’la çekilmiş renkli görsel dünyasıyla da dikkat çekmiştir.
Çevrimiçi Seçki Film Künyeleri:
Ankebût
Yönetmen: Ceylan Özgün Özçelik
Türkiye, 2020, 6′, renkli
Türkçe; İngilizce altyazılı
Ankebût, sekiz yıl boyunca kendisine şiddet uygulamış erkeği öldüren Name Öztürk’ün kabusuna ortak oluyor; Name’nin sesinden mucizeyi arıyor.
Cadı Üçlemesi 13+
Yönetmen: Ceylan Özgün Özçelik
Oyuncular: Derya Pınar Ak, Tuğrul Tülek
Türkiye, 2019, 15′, renkli
Sözsüz
14 yaşında bir kız çocuğu, tutsak olduğu karanlık bodrumda, bir örümcekle iletişim kurar.
Cadı Üçlemesi 15+
Yönetmen: Ceylan Özgün Özçelik
Türkiye, 2022, 71′, renkli
Türkçe; İngilizce altyazılı
Cadı Üçlemesi 15+ kendilerine şiddet uygulayan kocalarını öldürmüş iki kadının öyküsünü anlatıyor. Aylin ve Havva; evlerini, sevgiyi, öfkeyi, çocukluklarını, çocuklarını, düşlerini ve kâbuslarını paylaşıyor. Belgesel, Aylin ve Havva’nın mektuplara döktükleri duyguları aktarırken gerilimden deneysele türler arasında dolaşıyor. Şiddetin zaman ve mekân tanımayan döngüsünde iki kadının “suçlu” bulunmasını sorguluyor.
