Pera Film’in 2-3 Mayıs’ta ücretsiz olarak düzenleyeceği ‘Baktığın Toprak’ programı, izleyiciyi doğayla kurulan ilişkiyi emek, hafıza ve birlikte yaşam üzerinden yeniden düşünmeye davet ediyor. Film gösterimlerinin yanı sıra forumla genişleyen program, izlemeyi tartışmaya dönüştüren bir deneyim sunuyor. Pera Film ve bağımsız kültür inisiyatifi Görültü iş birliğiyle düzenlenen program kapsamında üç film gösterilecek.
Türkiye’de ilk kez gösterilecek olan, güncel sanat ve sinema alanında çalışan Ben Russell ve Guillaume Cailleau imzalı ‘Doğrudan Eylem’, Fransa’nın ünlü ekolojik hareketi Alan Savunması’nı (ZAD) merkeze alıyor. 2024 yapımı film, kalabalık protestoların ötesine geçerek, bu mücadelenin gündelik hayat içinde nasıl sürdüğünü gösteriyor.
Etna Özbek’in ‘Nosema’ adlı belgeseli, Türkiye’deki son Asuri Keldani köylerinden Meer’de geçiyor. Boşaltılan köylerde yaşamın zorluğunu belgeleyen 2021 yapımı film, Hürmüz ve Şimuni Diril çiftinin yaşamına odaklanıyor. Şırnak’taki köyde yakılan evlerini yeniden inşa ederek doğayla iç içe kurdukları hayatı sürdürmeye çalışan çiftin hikâyesi, toprağın sadece bir yaşam alanı değil, aynı zamanda bir geçmiş ve kimlik taşıyıcısı olduğunu gösteriyor.
ABD’li sanatçı ve yönetmen Deborah Stratman’ın ‘Son Şeyler’ adlı 2023 yapımı filmi ise dünya ve toprakla ilişkiye bakarken insanlığı denklemden çıkaran bir anlatı kuruyor. Taşlar, mineraller ve evren üzerinden ilerleyen anlatı, dünyayı insanın dışında da düşünmeye çağırarak doğaya ve varoluşa daha geniş bir perspektiften bakmayı öneriyor.
İzleyicileri toprağa ve dünyaya “bakma”nın, “bakım”ın farklı anlamları üzerine düşünmeye davet eden program kapsamında, gösterimlerin ardından düzenlenecek “Baktığın Toprak Forumu”nda, filmlerde ele alınan konular, Türkiye’deki ekolojik mücadele ve gıda topluluklarının çalışmalarından yola çıkarak akademisyen, sanatçı ve sinemacı Sevgi Ortaç’ın danışmanlığında şekillenen sorularla tartışılacak. Ekolojik mücadeleler, gönüllülük, dayanışma ve bakım emeği gibi başlıklar, katılımcıların da katkısıyla ele alınacak. Böylece program, izleyiciyi pasif bir konumdan çıkararak tartışmanın bir parçası haline getirecek.
GÖSTERİM PROGRAMI:
Doğrudan Eylem (216’)
2 Mayıs Cumartesi, 14.00
Nosema (32’)
3 Mayıs Pazar, 14.00
Son Şeyler (50’)
3 Mayıs Pazar, 14.00
Baktığın Toprak Forumu
3 Mayıs Pazar, 15.45
FİLM DETAYLARI:
Doğrudan Eylem
Yönetmenler: Guillaume Cailleau, Ben Russell
Fransa, Almanya, 2024, 216′, DCP, renkli Fransızca, Fas Arapçası, İngilizce; Türkçe, İngilizce altyazılı
“Hep kazanamayacağınız gibi hep kaybedemezsiniz de. Her seferinde kaybetmemek için de çalışmaya devam etmek lazım.”
Ben Russell ve Guillaume Cailleau, Doğrudan Eylem’de izleyicilerini, 2018’de Emmanuel Macron’a bir havalimanı inşaatı iptal ettiren ekolojik hareket Alan Savunması’nı (zone à défendre – ZAD) birlikte gözlemlemeye davet ediyor.
2022-2023 arasında 100 gün boyunca ekolojik komünde hem çekim yapan hem de komünün işlerinde çalışan iki yönetmen, politik mücadelenin ritimlerine dair güçlü bir sözü olan bir belgesel sunuyor: Eylemlerde bir araya gelen 30 bin kişinin yerini gündelik işleri sürdüren 100 kişi alabilir; yüzlerce kişi için ekmek yapmak, tarladan saatlerce ot ayıklamak gibi işlerin gerektirdiği sabır ve rutin de mücadeleye dahildir. Yönetmenler, kameralarını odunların kesilmesinden polis sorgusuna hazırlığa, basın toplantısından bir testerenin dişlilerinin temizlenmesine uzanan işlere çeviriyor.
41 uzun plandan oluşan ve komünün işlemesi için gereken sabrı izleyicisinden de talep eden bu belgesel, festivallerde adından sıklıkla bahsettirdi. Super 16 formatında çekilen ve doğrudan sinema dili ile konu aldığı politik tavır arasında form ile içeriği bağlayan bir köprü kuran Doğrudan Eylem, kapitalizme ve ekolojik yıkıma karşı nasıl direnilebileceğine dair bir öneriyi, izleyicilere gözlem alanı açarak gündeme getiriyor.
Nosema
Yönetmen: Etna Özbek
Türkiye, 2021, 32’, DCP, renkli Asurca, Kürtçe, Türkçe; Türkçe, İngilizce altyazılı
Etna Özbek’in orta metrajlı belgeseli Nosema, Türkiye’deki son Asuri Keldani köylerinden Meer’de geçiyor. Köylerine dönüp yakılan evlerini tekrar tekrar inşa eden Hürmüz ve Şimuni Diril çiftinin hayatlarının aydınlatılmamış bir cinayetle trajik bir şekilde sonlanmasından önceki aylarını belgeleyen film, çiftin arıcılık ve hayvancılıkla geçen günlerini takip ediyor. Hayatları politik çatışmalarla altüst olmasına rağmen sebatla doğayla ve toprakla ilişkilerini yeniden kuran çiftin ritimlerine ve rutinlerine yer veren film, izleyiciyi Asuri Keldani geleneklerine ve geniş ailenin son kez bir arada olduğu günlere tanık ediyor.
Nosema, yaratıcı dil tercihleriyle insan, doğa ve politik çatışmaların bedelleri ve kesişimlerine dair güçlü bir anlatı. Adını arıları kıran bir hastalıktan alan film, yalnızlaştırılmış azınlıkların ve tehdit altındaki türlerin trajik ortaklıkları hakkında.
Son Şeyler
Yönetmen: Deborah Stratman
Fransa, ABD, Portekiz, 2023, 50’, DCP, renkli İngilizce, Fransızca; Türkçe, İngilizce altyazılı
Deneysel sinemanın yaratıcı ve öncü sanatçılarından Deborah Stratman, Son Şeyler’de bir kez daha görünmez sistemleri görünür kılıyor. 2024’te İstanbul Deneysel Film Festivali’nde En İyi Deneysel Film Ödülü’nü alan Son Şeyler, kayalar ve minerallerden yola çıkıyor ve hayata, evrime ve yok oluş senaryolarına bakıyor.
İnsansız bir dünyanın ve evrenin olasılıkları üzerinden ilerleyen film, J.-H. Rosny’nin bilimkurgu romanları, Clarice Lispector’un bir öyküsü ve bilim çalışmalarından metinler ve söyleşilerin kullanıldığı bir kolajla tarihöncesi ile geleceğin iç içe geçtiği bir anlatı inşa ediyor. Bu deneme film, ekolojik mücadelelere, dünyanın ve toprağın hikâyesine bakarken odağı insandan uzaklaştırmak ve evrenin sınırsızlığını hatırlamak üzerine avangart bir deneme.